వ్యాపారం
ఓయి-లింగారెడ్డి గజ్జల
12,000 కోట్ల రూపాయల సామ్రాజ్యం.. 10 బిలియన్ డాలర్ల ఆస్తులు.. ప్రపంచంలోనే అత్యంత విలాసవంతమైన బుర్జ్ ఖలీఫాలో అపార్ట్మెంట్లు.. కానీ, చివరికి ఆ సామ్రాజ్యం చెక్క ముక్కలా కూలిపోయి కేవలం 74 రూపాయలకే అమ్ముడుపోయిందంటే నమ్ముతారా? ఇది ఏదో సినిమా కథ కాదు, ఒకప్పుడు అరబ్ దేశాల్లో ఓ వెలుగు వెలిగిన భారతీయ వ్యాపారవేత్త బీఆర్ శెట్టి నిజ జీవిత కథ. అతను కేవలం కుబేరుడి స్థాయి నుండి కోర్టు-మార్షల్ స్థాయికి ఎలా ఎదిగాడనే దాని గురించి ఈ ‘కార్పొరేట్ పతనం’ నేటి యువ పారిశ్రామికవేత్తలకు ఒక పెద్ద పాఠం.
కర్ణాటకలోని ఉడిపిలో సాధారణ కుటుంబంలో జన్మించిన బీఆర్ శెట్టి 1973లో మెరుగైన ఉపాధి కోసం జేబులో కొద్ది డాలర్లతో యూఏఈ వెళ్లారు. అక్కడ తొలి మెడికల్ రిప్రజెంటేటివ్ గా కెరీర్ ప్రారంభించి, 1975లో తన భార్యతో కలిసి ‘న్యూ మెడికల్ సెంటర్ (ఎన్ ఎంసీ)’ అనే చిన్న క్లినిక్ ను ప్రారంభించాడు. తన కృషితో దీనిని ప్రపంచ స్థాయి ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్థగా మార్చడమే కాకుండా, ‘యుఎఇ ఎక్స్ఛేంజ్’ మరియు ‘ఫైనాబ్లర్’ వంటి సంస్థలతో ఆర్థిక సేవలలో కూడా తన జెండాను నెలకొల్పాడు. భారత ప్రభుత్వం అతని విజయాన్ని గుర్తించి ‘పద్మశ్రీ’తో సత్కరించింది.
ఒక్క నివేదిక.. కుప్పకూలిన సామ్రాజ్యం!
బయటకి అంతా బాగానే కనిపిస్తున్నా లోపల మాత్రం అప్పుల కుప్ప పెరుగుతోంది. డిసెంబర్ 2019లో, ‘మడ్డీ వాటర్స్’ అనే అమెరికన్ కంపెనీ ఒక నివేదికను విడుదల చేసింది. NMC హెల్త్ తన లాభాలను అతిశయోక్తి చేసి, భారీ అప్పులను దాచిపెట్టిందని ఆరోపించారు. మొదట్లో శెట్టి ఈ ఆరోపణలను ఖండించారు, కానీ తీరా దర్యాప్తు చేసినప్పుడు, దాదాపు 4 బిలియన్ డాలర్ల (దాదాపు రూ. 30,000 కోట్లు) రహస్య అప్పులు వెలుగులోకి వచ్చాయి. కంపెనీలో నకిలీ పత్రాలు సృష్టించి భారీగా నిధుల మళ్లింపు జరిగినట్లు తేలడంతో ఒక్కసారిగా ప్రపంచం ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడింది.
రూ.74 విక్రయం.. కోర్టుల చుట్టూ ప్రదక్షిణలు!
సంక్షోభం ముదిరే కొద్దీ కంపెనీ విలువ భారీగా పడిపోయింది. తీవ్రమైన అప్పుల కారణంగా అతను తన సామ్రాజ్యంలోని భాగాలను కేవలం ఒక డాలర్కు (సుమారు 74 రూపాయలు) అమ్ముకోవాల్సినంత భయంకరమైన పరిస్థితి ఏర్పడింది. అబుదాబి కమర్షియల్ బ్యాంక్ వంటి బ్యాంకులు వేల కోట్లు నష్టపోయాయి. అక్టోబర్ 2025లో, దుబాయ్ కోర్టు శెట్టిని దోషిగా నిర్ధారించింది మరియు స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాకు $46 మిలియన్లు చెల్లించాలని ఆదేశించింది. ప్రస్తుతం, అతని ఆస్తులన్నీ విలువైనవి.
యువ పారిశ్రామికవేత్తలు నేర్చుకోవలసిన పాఠాలు:
వ్యాపారం కంటే పారదర్శకత ముఖ్యం: మీరు ఎంత పెద్ద కంపెనీని నిర్మిస్తారనే దానికంటే మీరు ఎంత నిజాయితీగా కంపెనీని నడుపుతున్నారన్నది ముఖ్యం. అబద్ధాల మీద నిర్మించిన సామ్రాజ్యం ఎప్పుడూ పతనం కావాలి.
- అప్పుల విషయంలో జాగ్రత్త: అప్పులను దాచిపెట్టడం లేదా ఖాతాలను తప్పుగా సూచించడం తాత్కాలిక ఉపశమనాన్ని అందించవచ్చు, అయితే చివరికి వ్యవస్థాపకుడి వ్యక్తిత్వంపై శాశ్వత ముద్ర వేస్తుంది.
- కార్పొరేట్ పాలన: సంస్థ అభివృద్ధి చెందుతున్నప్పుడు, బలమైన అంతర్గత నిఘా ఉండాలి. వేల కోట్ల మోసంపై సీనియర్ నాయకత్వానికి అవగాహన లేకుంటే అది నిర్వహణ వైఫల్యమే అవుతుంది.
బీఆర్ శెట్టి కథ విషాద కథే కాదు.. పారిశ్రామిక ప్రపంచానికి ఓ హెచ్చరిక. ఎంత వేగంగా వృద్ధి సాధించినా, పునాది పారదర్శకంగా ఉంటేనే విజయం ఎప్పటికీ నిలిచి ఉంటుంది.